SU

Önemi, yokluğunda ve/veya kirliliğinde daha iyi anlaşılan çok önemli bir doğal kaynak.

Dünya nüfusu 3 milyar iken (1960) 20. Yüzyılın ikinci   büyük ve ileri görüşlü devlet adamı olan John F: Kennedy, Kaliforniya Üniversitesi’ndeki bir profesör arkadaşına,

“Dünyanın dörtte üçü okyanus. Nüfusu 3 milyar. Milyonlarca insan tatlı su sıkıntısı çekiyor. Eğer ABD Başkanı seçilirsem sana istediğin kadar kaynak sağlarım, yeter ki deniz suyundan ekonomik olarak tatlı su üreten teknolojiyi geliştir”

Deniz suyundan tatlı su üreten ilk membran 1961 yılında üretildi. Çok çok pahalı idi.

12 Nisan 1961 günü Başkan Kennedy şu hedefi koydu:

“Eğer günün birinde deniz (tuzlu) suyundan ekonomik olarak içme suyu elde etmeyi başarırsak, uzun vadede insanlığa hizmet etmiş oluruz. Böyle bir gelişme karşısında diğer tüm bilimsel başarılar cüce kalacaktır.”

1964 yılında ilk büyük (günde 15 ton kapasiteli) aygıt yapıldığında deniz suyundan bir ton (metreküp – m3) tatlı su elde etmek için tüketilen elektrik enerjisi 22.5 kilovatsaat idi.

Günümüzde (2007-2008) bu rakam 2 – 3 kilovatsaat düzeyine inmiştir.

Bugün (26 Temmuz 2007) dünya nüfusu 6 608 000 000 oldu.

Ayrıca bugün dünyanın başına 1960 yılında var olmayan bir bela çöktü: Küresel ısınma sonucu kuraklık.

Bu durumda her türlü tuzlu (içerdiği mineraller fazla) suyu en ekonomik yöntemler ile tatlı suya dönüştürmek, suyun ekonomik olarak kullanılması (tasarruf) kadar önem kazanmıştır.

Ancak ülkemizde su tasarrufu konusu giderek artan bir şekilde gündeme getiriliyor ama  Kennedy’in henüz ihtiyaç yok denecek kadar az iken başlattığı “Membranla Su Ayrıştırma Tekonolojisi” üzerinde hemen hemen hiç durulmamaktadır. Özellikle ilgili kamu kuruluşları bu teknolojinin çok pahalı olduğunu iddia etmekte ve ilgisiz (ve de bilgisiz) kalmaktadırlar.

Şirketimizin kurucu ortakları 1997 yılından beri bu teknolojiyi izlediler ve çok değişik kapasitelerde aygıtlar kurdular, projeler geliştirdiler.

2007 yılında günde 300 litre kapasiteli ev tipi aygıtlardan 200 ton (200 bin litre) kapasiteli merkezi sistemlere kadar çok değişik kapasitelerde fiilen çalışmakta olan tesislerimiz müşterilerimize uygun maliyetlerle içme suyu üretmektedirler. Biz bu sulara kısaca

MAY-SU =     Membranla Ayrıştırılmış Yeni SU

diyoruz. Savran Suyu Projemiz ise günde toplam 32 bin metreküp kapasiteli dokuz adet 3 600 m3/gün kapasiteli aygıttan oluşmaktadır.  

Günde 32 bin ton içme suyu kalitesinde suyu üretmek bazılarına hayal gibi gelmektedir. Bir yetkili, Savran Suyu Projemizin mühendisine, “Bunu gerçekleştirebilirsen elini öpeceğim” demiştir. Oysa İsrail’de özel bir şirket 2005 yılından beri Doğu Akdeniz’in çok tuzlu suyundan günde 335 bin ton içme suyu üretmekte ve devlet şebekesine 0.53 Dolar/ton fiyatla satmaktadır. Bu fiyata işletme gideri-yatırım-faizler-sigorta primleri-işçilik ve kar dahildir.


TANIMLAMALAR:

Genellikle 3 türlü su vardır:

Şebeke (Musluk) Suyu 

Kuyu Suyu (Yer altı Suyu)

Deniz Suyu   

Bu suların mineral yapısı çok farklıdır.


TDS tanımı: Suyun içindeki toplam çözünmüş katı madde (Total Dissolved Solids)

TDS ölçüsü: miligram / litre’dir.

Musluk Suyunda TDS genellikle en çok 500 mg/lt olur.
Ankara şebeke suyunda 2007 yılına kadar 100 mg/lt TDS vardı. 2007 yılı ortalarında TDS 150 mg/litreye çıkmıştır. Kesikköprü barajından gelecek su ile karışım yapıldıktan sonra Ankara şebeke suyunun mineral içeriği 500 mg/litreye yaklaşacaktır.  

Kuyu Sularında TDS, 500 – 10 000 mg/lt aralığında değişmektedir.

Deniz sularında TDS, 18 – 41 000 mg/lt aralığında değişmektedir:

Karadeniz:    18 – 19 000 mg/litre
Marmara:    22 – 24 000 mg/litre
Ege:        35 – 38 000 mg/litre
Akdeniz:     36 – 40 000 mg/litre
Kızıldeniz:             42 000 mg/litre

Deniz suyu ortalama olarak 35 000 mg/litre olarak kabul edilir.

Karadeniz suyu kuyu suyuna daha yakın mineral bir yapıya sahiptir.


Elektriksel İletkenlik (EC) tanımı. Suyun içindeki mineraller nedeni ile elektrik akımını geçirme özelliği: Ölçüsü “mikro Siemens/cm” olarak verilir.

TDS / EC oranı  % 55 - % 70 arasında değişmektedir.


Sertlik tanımı:

Suyun Sertliği, içindeki kalsiyum ve magnezyum iyonlarının miktarına bağlıdır. İçtiğimiz su çok sert olmayabilir ama TDS’i çok yüksek olursa sağlık açısından sakıncalı olabilir. Bu nedenle suyun yalnız sertliğine değil aynı zamanda TDS’ine bakmalı ve ayrıca organik madde (bakteri-virüs vb) içermemesine dikkat edilmelidir.

Bodrum-Güvecinlik-Güllük bölgesinde suların durumu:

Bodrum şebeke sularında TDS 300 – 1000 mg/lt arasında değişmektedir.
Güvercinlik şebeke suyunda TDS 1 050 mg/lt’dir.
Güllük’e DSİ tarafından Çamköy yer altı sularından yapılan tahsis ile ilgili yatırım tamamlan-dığında Güllük, TDS’i 400 mg/lt suya kavuşacaktır.

Boğaziçi köyü ve civarındaki kooperatiflerin kullandıkları kuyu sularında TDS, 3 000 mg/lt’ye kadar çıkmaktadır.

SAVRAN-EKİNAMBARI-AKYOL YERALTI KAYNAK SULARI

Savran Suyu: TDS:  12 000 mg/lt   Sertlik: 224 Derece (Fr) – Debi: 4.2 m3/sn
Ekinambarı:   TDS:    7 500 mg/lt   Sertlik: 182 Derece (Fr) – Debi: 3.0 m3/sn
Akyol Suyu:   TDS:   6 300 mg/lt    Sertlik: 130 Derece (Fr)– Debi: 1.0

Denize akan bu suların toplam debisi 8.2 m3/sn ya da günde 700 – 800 bin m3’tür.

Savran suyu ile karada deniz balığı üretilmektedir.

Ekinambarı ve Akyol suları ile karada deniz balığı üretimi denenmiş ama başarılı olmamıştır.